۲۸ مرداد آغاز دشمنی ساختاریافته آمریکا با ایران
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ رخداد ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ در تاریخ معاصر ایران، نه صرفاً یک کودتای نظامی، بلکه نقطهعطفی در بازتعریف مناسبات ایران با جهان و بهویژه ایالات متحده محسوب میشود. این رویداد که در منظومه فکری رهبران انقلاب اسلامی، آغازی بر دشمنیهای ساختاریافته آمریکا با هویت سیاسی و ملی ایران معرفی شده است، ریشههایی فراتر از یک جابهجایی دولتی دارد.
بیشتر بخوانید
در واقع، فهم دقیق این واقعه از یک سو مستلزم کنکاش در پیوند آن با نهضت ملی نفت، نقش و تعامل روحانیت و روشنفکران، و از سوی دیگر نیازمند کالبدشکافی سازوکارهای مداخلهجویانهای است که با هماهنگی اطلاعاتی، رسانهای، اقتصادی و نظامی، زمینهساز سقوط دولتی مردمی شد. آنچه در گزارشهای مختلف بر آن تأکید میشود، تصویر جامعی از یک توطئه چندلایه است که در آن «اعتماد به استکبار»، «گسست میان نخبگان و مردم» و «بهرهگیری از ابزارهای جنگ ادراکی» چون سه رکن اصلی، ماجرای ۲۸ مرداد را به آموزهای ماندگار برای تحلیل وضعیت کنونی ایران تبدیل کرده است.
کودتای ۲۸ مرداد حاصل اعتماد مصدق به آمریکا
حجتالاسلام داود شجاعی، رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان ابهر در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ با ارجاع به تأکیدات مکرر رهبر شهید انقلاب اسلامی بر نقش کلیدی کودتای ۲۸ مرداد در ترسیم ماهیت روابط ایران و آمریکا، مهمترین عبرت این واقعه را در قالب «اصل بیاعتمادی به استکبار» صورتبندی کرد.
وی با بیان اینکه از منظر رهبر شهید، نقطه عطف شکست نهضت ملی نفت، اعتماد دکتر مصدق به آمریکا بود، افزود: اعتمادی که سرانجام با کودتا پاسخ داده شد.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان ابهر تأکید کرد: الگوی رفتاری آمریکا در مواجهه با مصدق شامل تهدید، فشار اقتصادی، محاصره سیاسی و القای هراس، شباهت ساختاری با ابزارهای کنونی علیه جمهوری اسلامی دارد و این همانندی، ضرورت بازخوانی تاریخی را دوچندان میکند.
وی با نفی رویکرد تقلیلگرایانه در تبیین کودتا، تصریح کرد: ۲۸ مرداد، صرفاً برآمده از توطئه خارجی نبود، بلکه عوامل درونی نیز نقشی اساسی ایفا کردند، حذف تدریجی مردم از صحنه تصمیمگیری، کنار رفتن روحانیت تأثیرگذاری نظیر آیتالله کاشانی و نفوذ جریانهای وابسته و عناصر نفوذی در پیرامون دولت مصدق، همگی زمينهساز فروپاشی پشتوانه مردمی نهضت شدند. مردم که پیشتر رکن اصلی پیروزی ۳۰ تیر بودند، این بار در سکوت خیابانها، از گردونه تأثیرگذاری خارج شدند.
شجاعی خاطرنشان کرد: در مهندسی افکار عمومی پیش از کودتا، آمریکاییها با بهرهگیری از ابزارهای ارتباطی آن دوره از جمله کاریکاتور، مصاحبههای جعلی و انتشار مطالب جهتدار در مطبوعات تلاش کردند روایت مطلوب خود را از دولت مصدق و جنبش نفت جانشین روایت ملی و مردمی سازند.
وی اظهار کرد: این جنگ ادراکی که پیشدرآمدی بر اقدام نظامی - سیاسی کودتا بود، خود یکی از مهمترین درسهای ۲۸ مرداد برای امروز به شمار میرود.
مدیر اداره تبلیغات اسلامی شهرستان ابهر با اشاره به پیامدهای اقتصادی این رویداد، افزود: در پس پرده کودتا، ایالات متحده با انعقاد قرارداد کنسرسیوم، بیش از هر بازیگر دیگری از منابع نفتی ایران سهم برد و منافع اقتصادی کلانی را نصیب شرکتهای آمریکایی کرد. این واقعیت، نشان میدهد که روایتسازی رسانهای، جنگ روانی و بهرهبرداری اقتصادی، سه رکن جداییناپذیر از استراتژی سلطه آمریکا بوده است، استراتژیای که امروز نیز در قالب پروژه ایرانهراسی و فعالیت رسانههای معاند، به شکلی معاصر بازتولید میشود.
انزوای روحانیت زمینهساز سلطهپذیری ایران
حجتالاسلام حسن زلفی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: جایگاه کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی چنین ترسیم میکند که این واقعه، فراتر از یک رخداد صرفاً تاریخی، بهمثابه نقطه عطفی در بازشناسی ماهیت استکبار جهانی، خاصه ایالات متحده و آغازی بر دشمنیهای ساختاریافته با هویت ملی و سیاسی ایران به شمار میرود.
وی با بیان اینکه برخلاف پندار رایج در برخی محافل شبهروشنفکری، مبدأ تاریخی خصومتهای ایران و آمریکا را نباید در تسخیر لانه جاسوسی در سال ۱۳۵۸ جستجو کرد، افزود: ریشههای این رویارویی حداقل به کودتای ۲۸ مرداد بازمیگردد. از این منظر، کودتای ۱۳۳۲ نهتنها مکمل کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ محسوب میشود، بلکه نقطه پایانی بر مشروطیت نحیف و بیپناه آن دوران و آغازگر دورانی تازه از سلطهپذیری و وابستگی آشکار بود.
مدیر حوزه علمیه امیرالمؤمنین علیهالسلام ابهر مهمترین درس داخلی این کودتا را انزوای روحانیت شیعه و گسست میان نخبگان سیاسی از بستر اجتماعی و مردمی ارزیابی کرد و یادآور شد: نهضت ملی نفت زمانی به اوج قدرت و مشروعیت رسید که آیتالله کاشانی و دکتر مصدق در کنار یکدیگر ایستادند؛ آن هم در روز تاریخی ۳۰ تیر ۱۳۳۱. اما همین نهضت در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ شکست خورد، زیرا این دو رکن اصلی از یکدیگر فاصله گرفتند.
وی این تجربه را برای وضعیت کنونی حامل پیامی روشن دانست و متذکر شد: جنبشهای سیاسی که فاقد پیوند ارگانیک با باورهای مذهبی و خواست عمومی جامعه باشند، در برابر توطئههای خارجی از استحکام و مقاومت لازم بیبهرهاند و به سرعت هدف نفوذ و براندازی قرار میگیرند.
زلفی بازخوانی خود از کودتای ۲۸ مرداد، بر ضرورت بازآموزی اصل «بیاعتمادی به استکبار» تأکید کرد و خاطرنشان شد: ایالات متحده حتی به نزدیکترین متحدان خود نیز وفادار نمیماند و هرگونه تعهد بینالمللی را فدای منافع سلطهطلبانه خویش میسازد.
وی با توضیح اينکه درک عمیق این حقیقت مستلزم کنکاش در اسناد تاریخی و بازخوانی دقیق زمینههای شكلگیری و پیامدهای کودتای ۲۸ مرداد است، اظهار کرد: امری که میتواند به بازسازی شناختی روشنتر از ماهیت نظام سلطه در مواجهه با ایران بینجامد.
آمریکا نارضایتی را پمپاژ کرد، ۲۸ مرداد آشوب شد
محمدرضا احمدی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: جریانهای ضدکودتا با استناد به انحلال مجلس توسط مصدق و اختیارات شاه در عزل نخستوزير، این واقعه را جابهجایی عادی دولت میدانند.
وی تأکید کرد: اگر اثبات شود روند عزل مصدق و انتصاب زاهدی مطابق تشریفات قانونی نبوده، اصل کودتا بودن پابرجاست.
استاد دانشگاه به صدور حکم زاهدی پیش از انحلال مجلس اشاره کرد و متذکر شد: مصدق در دادگاه به اصالت ابلاغیه عزل تردید داشت و مدعی بود متن بر روی کاغذی سفید و امضاشده نوشته شده است. همچنین مصدق عزل خود را پنهان کرد و در مکاتبات، بهجای نخستوزیر، تعبیر «چاکر» را به کار برد که نشان از غیرعادی بودن ماجرا دارد.
وی خاطرنشان کرد: انحلال مجلس توسط مصدق اقدامی بحثبرانگیز بود، حتی اگر این اقدام را غیرقانونی بدانیم، خودبهخود عزل او و انتصاب زاهدی را قانونی نمیکند؛ چون روال قانونی طی نشده و بنابراین ۲۸ مرداد همچنان کودتا محسوب میشود.
احمدی الگوی مداخله آمریکا را در سه مؤلفه تبیین کرد و یادآور شد: پمپاژ نارضایتی و ایجاد هیستری اجتماعی؛ ایجاد و هدایت ستاد آشوب در خارج و داخل و بسیج نیروهای خیابانی آماده خشونت برای تبدیل نارضایتی به آشوب.
وی اظهار کرد: نیازی به نارضایتی واقعی نیست؛ با برجستهسازی مشکلات، ایجاد ترس و القای ناکارآمدی، جامعه منفعل خشمگین میشود. در ۲۸ مرداد، جامعهای که پیشتر شعار «یا مرگ یا مصدق» میداد، در روز کودتا تا حد زیادی منفعل شده بود.
استاد دانشگاه افزود: این الگو در ۲۸ مرداد با مدیریت مشترک انگلیس و آمریکا و نقشآفرینی نیروهای داخلی از مخالفان تا اراذل، محقق شد و امروز با ابزارهایی پیشرفتهتر اما با همان سازوکار ادامه دارد. روزنامه و شبنامه جای خود را به پیامک و رسانههای دیجیتال دادهاند، اما اصل سازوکار ثابت مانده است.
وی با اشاره به خودآگاهی تازهای که پس از جنگ اخیر در مردم ایجاد شده، بر تداوم تاریخی دشمنی آمریکا با ایران تأکید کرد و متذکر شد: این دشمنی از ۲۸ مرداد آغاز نشده، بلکه ریشه در اشغال ایران در جنگ جهانی دوم دارد و سیاستهای آمریکا از آن زمان تا امروز تغییری نکرده است.
بررسی ابعاد گوناگون کودتای ۲۸ مرداد نشان میدهد که این رویداد، الگویی تمامعیار از دشمنی راهبردی آمریکا با ایران و نیز نمادی از آسیبپذیری جریانهای سیاسیای است که از پشتوانه مردمی و پیوند با باورهای مذهبی فاصله میگیرند. آنچه در پسپرده این کودتا رخ داد، صرفاً تغییر یک دولت نبود؛ بلکه نمایشی از سه مولفهٔ ثابت سیاست سلطه بود: پمپاژ نارضایتی و هیستری اجتماعی، جنگ ادراکی و روایتسازی رسانهای، و درنهایت بهرهبرداری اقتصادی از منابع کشور.
مهمترین عبرت این واقعه تاریخی، تأکید بر «اصل بیاعتمادی به استکبار» و ضرورت حفظ وحدت میان نخبگان سیاسی، روحانیت و بدنه اجتماعی است؛ چراکه در غیاب این پیوند ارگانیک، حتی موفقترین جنبشها نیز در برابر توطئههای خارجی، دوامی نخواهند آورد. ۲۸ مرداد نهتنها گذشته ایران را روشن میسازد، بلکه چراغ هشداردهندهای برای اکنون و آینده است؛ چراغی که نشان میدهد الگوی دشمن ثابت مانده و امروز با ابزارهای دیجیتال و پیشرفتهتر، همان نقشه کهنه را در قالبی نو تکرار میکند. درک این حقیقت، نخستین گام برای مصونسازی جامعه در برابر تکرار تاریخ است.
انتهای خبر/